Pages Menu
TwitterRssFacebook
Categories Menu

Posted by on Jun 14, 2013 in Content, Inspiratie, Over Inèz |

Deeleconomie: alleen de lusten s.v.p.

Deeleconomie: alleen de lusten s.v.p.

In de Tegenlicht documentaire Gaten in de markt wordt een economie geschetst die gebaseerd is op samenwerking en delen. ‘Mensen zijn geprogrammeerd om samen te werken’ zegt Douglas Rushkoff in het programma. Toen we nog op prairies rondhuppelden betekende samenwerken ‘veiligheid’. Een beetje grotbewoner waarschuwde zijn omgeving voor vijanden, roofdieren, zandstormen en ander natuurgeweld. Je relatie met mensen in de omgeving kon dus het verschil maken tussen leven en dood. Werd je alsnog geveld door onheil, dan was er je eigen ‘community’ waarbinnen je de zorg over jou en je gezin kon delen. Loyaliteit was de valuta. 


De opkomst van nieuwe business modellen als Thuisafgehaald, Peerby, Snappcar enz. wordt deels verklaard door deze oermentaliteit. Als je voor een ander kunt koken omdat jij daar goed in bent doe je zowel jezelf als degene die het eten bij je koopt een plezier. In je directe omgeving voeg je iets toe aan het leven van een ander. Je kunt je stamdrang uitleven. Hetzelfde principe geldt voor Peerby waar je spullen die je toch in huis hebt uitleent aan iemand in de buurt. In beide gevallen vind je elkaar via een app. Reuzehandig. Dan weet je gelijk of die daghap of hark op je fietsroute naar huis ligt.

The-Flintstones-Barney-Rubble-the-flintstones-6386160-350-454Oermens 3.0
In zekere zin zijn we dus niet veel anders dan de oermens. Onze primaire behoeften zijn hetzelfde. Nog steeds willen we de zekerheid van voedsel, zorg en veiligheid. Alleen hebben we het anno 2013 anders georganiseerd. In een systeem dat verder van ons af staat. Waar we geld voor betalen. En daar zit toch een essentieel verschil: geld vervangt de loyaliteit als valuta. Om aan ons moderne systeem mee te doen moeten we geld verdienen. Werken dus. En als je veel werkt heb je weinig tijd. Tegelijkertijd roepen onze restjes oerbeschaving ons op om acceptatie na te streven. We willen goedkeuring van voor ons belangrijke ‘communities’, stammen of ‘circles’. Dus kleden we volgens bepaalde normen, gaan onze kinderen naar bepaalde scholen, hebben onze reizen een bepaalde bestemming. Niet eens altijd voor de buitenwereld. Soms ook omdat het zo hoort in de familie. Of omdat je je gezin een plezier wil doen.

Geld vervangt loyaliteit
Doordat we zo druk zijn met van alles, hebben we steeds minder tijd. Met geld kopen we primaire behoeften – zoals voedsel, zorg en veiligheid. Daar komt geen stamloyaliteit meer bij kijken. Sterker nog. Als je chronisch druk bent, wordt tijd je kostbaarste bezit. Aan wie besteed je die luxe? Voor de meeste mensen die ik ken geldt dat als ze moeten kiezen hun innercircle vooraan staat. Het gezin, de familie, beste vrienden. Is er tijd over? Dan komen kennissen, collega’s, buren en misschien wel onbekenden aan de beurt. Je kunt immers niet iedereen tevreden stellen. Onze oerdrift om ook door hen geaccepteerd te worden bevredigen we met snelle extra’s. Een kaartje in de brievenbus, iets lekkers bij het koffieapparaat, een bijdrage aan de collectant. Alles wat een beetje makkelijk bijdraagt aan maatschappelijke acceptatie is populair. Op social media zie je dat ook. Hoe makkelijk is het om een oproep te retweeten, een vraag van een onbekende te beantwoorden, een petitie te ondertekenen of een donatie te doen. Een paar ‘clicks’ en je hebt je stamplicht weer gedaan. Zolang het maar vanaf de wc, bij de bushalte of in het pashokje kan, zijn we hartstikke sociaal.

Is dat slecht? Ach welnee. Daar gaat dit ook niet over. Ik ben gefascineerd door hoe dingen werken. Mijn inzichten stoelen niet alleen op observaties. Ben je mal. Ik ben zelf een opportunist pur sang. Hartstikke vast in een systeem. En waarom? Ik zou wel alles met iedereen willen delen terwijl vlinders een dansje om me heen maken hoor. Maar…. de bank wil nog steeds gewoon in euro’s betaald worden en niet in zelfgebakken koekjes.

fredWake up
Dus kleine ‘wake up call’. Delen is leuk. Maar zolang we in een oud systeem staan met het ene been, kan van een volledige deelname aan een nieuw systeem geen sprake zijn. Onze drijfveren zijn nog steeds hetzelfde volgens mij. Alleen onze levensstijl dwingt ons prioriteiten te stellen. Eerst onze eigen stam, dan de rest. En als ‘de rest’ snel geholpen kan worden, laten we dat niet na. Tot zover heb ik dus alle vertrouwen in de deeleconomie. Maar laten we het nog niet groter maken dan het is. Voor vergaande samenwerkingen van het soort: concessies doen, meewerken en inleveren is het veel te vroeg. Het individualisme dat zo is ingebakken is niet zomaar weggeëvolueerd.

Je ziet het soms plotseling de kop opsteken, echte samenwerking. In rampgebieden. Als alle kaders wegvallen en iedereen wordt teruggeworpen op zijn eigen kwetsbaarheid. Dan wordt de oermens die zowel de lusten als de lasten wil dragen pas echt wakker.

Geen ramp
Hebben we dan eerst een ramp nodig? Ik hoop van niet. Laten we kijken wat de opportunistische deeleconomie ons oplevert. Zolang elkaar helpen meer oplevert dan dingen zélf doen boeken we vooruitgang. Wie weet evolueren we door successen voor onze soort terug naar eenvoudige oermensen die elkaar waarschuwen. Voor onbemande auto’s bijvoorbeeld.